Przetarg nieograniczony – co to jest, kiedy się go stosuje i jak wygląda krok po kroku (PZP 2021)

Przetarg nieograniczony to jeden z najważniejszych trybów udzielania zamówień publicznych w Polsce. Po wejściu w życie nowej ustawy Prawo zamówień publicznych (PZP) 1 stycznia 2021 r. jego rola uległa istotnej zmianie – obecnie stosuje się go wyłącznie w procedurze unijnej, czyli przy zamówieniach o wartości równej lub przekraczającej progi unijne. Poniżej wyjaśniamy, co to jest przetarg nieograniczony, jak przebiega krok po kroku oraz czym różni się od przetargu ograniczonego i przetargu ustnego nieograniczonego.

Co to jest przetarg nieograniczony

Przetarg nieograniczony to tryb udzielenia zamówienia publicznego, w którym w odpowiedzi na ogłoszenie o zamówieniu oferty mogą składać wszyscy zainteresowani wykonawcy. Nie ma żadnej wstępnej selekcji kandydatów – każdy podmiot spełniający warunki udziału w postępowaniu może złożyć ofertę. Dzięki temu przetarg nieograniczony zapewnia najszerszą konkurencję i najwyższą transparentność spośród wszystkich trybów zamówień publicznych.

Kluczowe cechy przetargu nieograniczonego:

• Otwarty dostęp – każdy wykonawca może złożyć ofertę bez konieczności wcześniejszego zaproszenia.
• Jednoetapowość – procedura składa się z jednego etapu (składania ofert), bez wstępnej kwalifikacji.
• Brak negocjacji – zamawiający wybiera najkorzystniejszą ofertę bez prowadzenia negocjacji z wykonawcami.
• Pełna jawność – cały proces, od ogłoszenia po wybór oferty, jest transparentny.

Przetarg nieograniczony PZP – podstawy prawne po nowelizacji 2021

Przetarg nieograniczony PZP jest uregulowany w art. 132–139 ustawy z dnia 11 września 2019 r. – Prawo zamówień publicznych (Dz.U. 2019 poz. 2019 ze zm.), która weszła w życie 1 stycznia 2021 r. Przepisy te znajdują się w Dziale II ustawy, dotyczącym postępowań o wartości równej lub przekraczającej progi unijne.

Przetarg nieograniczony krok po kroku

Poniżej przedstawiamy przebieg przetargu nieograniczonego krok po kroku – od przygotowania postępowania po zawarcie umowy. Znajomość tych etapów jest niezbędna zarówno dla zamawiających, jak i dla wykonawców planujących złożenie oferty.

1. Przygotowanie postępowania – zamawiający opracowuje Specyfikację Warunków Zamówienia (SWZ), określa przedmiot zamówienia, warunki udziału, kryteria oceny ofert i projektowane postanowienia umowy.
2. Publikacja ogłoszenia o zamówieniu – ogłoszenie przekazywane jest do Dziennika Urzędowego Unii Europejskiej (TED) oraz publikowane na stronie internetowej prowadzonego postępowania (platformie e-Zamówienia).
3. Udostępnienie SWZ – od dnia publikacji ogłoszenia w TED zamawiający udostępnia SWZ na stronie internetowej postępowania. Wykonawcy mogą zadawać pytania do SWZ.
4. Składanie ofert – minimalny termin składania ofert wynosi 35 dni od dnia przekazania ogłoszenia do TED (lub 15 dni w przypadku pilnej potrzeby). Oferty składane są wyłącznie w formie elektronicznej.
5. Otwarcie ofert – następuje niezwłocznie po upływie terminu składania ofert, nie później niż następnego dnia roboczego. Zamawiający udostępnia informacje z otwarcia na stronie postępowania.
6. Badanie i ocena ofert – zamawiający weryfikuje spełnianie warunków udziału, bada oferty pod kątem zgodności z SWZ i ocenia je według ustalonych kryteriów. Na tym etapie może wezwać wykonawców do złożenia podmiotowych środków dowodowych.
7. Wybór najkorzystniejszej oferty – zamawiający informuje wykonawców o wyborze i udostępnia informację na stronie postępowania. Przysługuje prawo wniesienia odwołania do KIO.
8. Zawarcie umowy – po upływie terminu standstill (minimum 10 dni od przesłania informacji o wyborze) zamawiający zawiera umowę z wybranym wykonawcą.

Udostępnianie SWZ w przetargu nieograniczonym (art. 133 PZP)

Specyfikacja Warunków Zamówienia (SWZ) to kluczowy dokument w przetargu nieograniczonym. Zgodnie z art. 133 PZP zamawiający ma obowiązek zapewnić do niej dostęp na ściśle określonych zasadach:

• Bezpłatny i nieograniczony dostęp – zamawiający zapewnia na stronie internetowej prowadzonego postępowania bezpłatny, pełny, bezpośredni i nieograniczony dostęp do SWZ.
• Okres udostępnienia – SWZ musi być dostępna od dnia publikacji ogłoszenia o zamówieniu w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej (TED) nie krócej niż do dnia udzielenia zamówienia.
• Wyjątek – brak możliwości udostępnienia online – jeżeli zamawiający nie może udostępnić części SWZ na stronie internetowej z powodu ograniczeń technicznych (art. 65 ust. 1 PZP), przekazuje ją w inny sposób określony w ogłoszeniu o zamówieniu.
• Wyjątek – informacje poufne – jeżeli część SWZ zawiera informacje poufne, zamawiający określa w ogłoszeniu o zamówieniu sposób dostępu do tych informacji oraz wymagania związane z ochroną ich poufnego charakteru.

Wyjaśnienia i zmiany treści SWZ (art. 135–137 PZP)

Wykonawcy mają prawo zadawać pytania dotyczące treści SWZ, a zamawiający może również z własnej inicjatywy dokonywać w niej zmian. Przepisy art. 135–137 PZP szczegółowo regulują te kwestie.

Pytania do SWZ (art. 135 PZP)

• Prawo do pytań – każdy wykonawca może zwrócić się do zamawiającego z wnioskiem o wyjaśnienie treści SWZ.
• Termin na zadanie pytania – pytanie musi wpłynąć do zamawiającego nie później niż na 14 dni przed upływem terminu składania ofert (lub 7 dni w przypadku skróconego terminu składania ofert).
• Termin na odpowiedź – zamawiający odpowiada niezwłocznie, nie później niż na 6 dni przed upływem terminu składania ofert (lub 4 dni przy skróconym terminie).
• Skutek braku odpowiedzi – jeżeli zamawiający nie udzieli wyjaśnień w terminie, ma obowiązek przedłużyć termin składania ofert o czas niezbędny do zapoznania się z wyjaśnieniami.
• Pytanie po terminie – jeśli wniosek wpłynął po upływie wymaganego terminu, zamawiający nie ma obowiązku udzielania wyjaśnień ani przedłużania terminu składania ofert.
• Jawność – treść pytań wraz z odpowiedziami jest udostępniana na stronie internetowej postępowania, bez ujawniania źródła zapytania.

Zebranie wykonawców (art. 136 PZP)

Zamawiający może (ale nie musi) zwołać zebranie wszystkich wykonawców w celu wyjaśnienia treści SWZ. Informację o terminie zebrania udostępnia na stronie internetowej postępowania. Z zebrania sporządza się protokół zawierający zgłoszone pytania i odpowiedzi, bez wskazywania źródeł zapytań. Protokół jest publikowany na stronie postępowania.

Zmiany treści SWZ (art. 137 PZP)

• Możliwość zmian – w uzasadnionych przypadkach zamawiający może przed upływem terminu składania ofert zmienić treść SWZ.
• Publikacja zmian – dokonaną zmianę zamawiający udostępnia na stronie internetowej postępowania.
• Zmiana ogłoszenia – jeżeli zmiana SWZ prowadzi do zmiany treści ogłoszenia o zamówieniu, zamawiający przekazuje sprostowanie ogłoszenia do Urzędu Publikacji UE.
• Przedłużenie terminu – gdy zmiany SWZ są istotne lub wymagają dodatkowego czasu na przygotowanie ofert, zamawiający przedłuża termin składania ofert.
• Unieważnienie postępowania – jeśli zmiany prowadziłyby do istotnej zmiany charakteru zamówienia (np. znacznej zmiany zakresu), zamawiający jest zobowiązany unieważnić postępowanie na podstawie art. 256 PZP.

Terminy składania ofert w przetargu nieograniczonym (art. 138 PZP)

Terminy składania ofert to jeden z kluczowych elementów procedury przetargu nieograniczonego. Art. 138 PZP określa minimalne terminy, jakie zamawiający musi zapewnić wykonawcom:

• Termin podstawowy – 35 dni – minimalny termin składania ofert wynosi 35 dni od dnia przekazania ogłoszenia o zamówieniu Urzędowi Publikacji Unii Europejskiej.
• Termin skrócony – 15 dni – zamawiający może wyznaczyć krótszy termin (minimum 15 dni) w dwóch przypadkach:
  • gdy opublikował wstępne ogłoszenie informacyjne zawierające wszystkie wymagane dane, przekazane do publikacji na co najmniej 35 dni i nie więcej niż 12 miesięcy przed ogłoszeniem o zamówieniu;
  • gdy zachodzi pilna potrzeba udzielenia zamówienia i skrócenie terminu jest uzasadnione.
• Wydłużenie o 5 dni – jeżeli część SWZ nie jest udostępniona na stronie internetowej (z powodów technicznych lub poufności), termin składania ofert ulega wydłużeniu o 5 dni.
• Skrócenie o 5 dni – zamawiający może wyznaczyć termin o 5 dni krótszy niż podstawowy (czyli 30 dni), jeżeli składanie ofert odbywa się w całości przy użyciu środków komunikacji elektronicznej.

Procedura odwrócona w przetargu nieograniczonym (art. 139 PZP)

Art. 139 PZP wprowadza tzw. procedurę odwróconą, która jest istotnym ułatwieniem dla zamawiających prowadzących przetargi nieograniczone. Polega ona na odwróceniu kolejności badania ofert i kwalifikacji podmiotowej wykonawców.

Zasady procedury odwróconej

• Najpierw ocena ofert, potem weryfikacja wykonawcy – zamawiający może najpierw dokonać badania i oceny ofert, a dopiero następnie sprawdzić, czy wykonawca, którego oferta została najwyżej oceniona, nie podlega wykluczeniu i spełnia warunki udziału w postępowaniu.
• Wymóg przewidzenia w dokumentacji – procedura odwrócona jest dopuszczalna tylko wtedy, gdy zamawiający przewidział taką możliwość w SWZ lub w ogłoszeniu o zamówieniu.
• Uproszczenie dla wykonawców – w procedurze odwróconej wykonawca nie musi składać wraz z ofertą oświadczenia JEDZ, jeżeli zamawiający przewidział w SWZ, że zażąda go wyłącznie od wykonawcy z najwyżej ocenioną ofertą.
• Mechanizm kaskadowy – jeśli najwyżej oceniony wykonawca podlega wykluczeniu, nie spełnia warunków lub nie złoży wymaganych dokumentów, zamawiający bada kolejną najwyżej ocenioną ofertę. Proces ten jest kontynuowany do momentu wyboru najkorzystniejszej oferty albo unieważnienia postępowania.

Przetarg ograniczony a nieograniczony – kluczowe różnice

Przetarg ograniczony a nieograniczony to dwa podstawowe tryby udzielania zamówień w procedurze unijnej. Choć oba zapewniają konkurencyjność, różnią się w kilku istotnych aspektach:

• Liczba etapów – przetarg nieograniczony jest jednoetapowy (wykonawcy od razu składają oferty), natomiast przetarg ograniczony składa się z dwóch etapów: najpierw wnioski o dopuszczenie do udziału, a potem zaproszenie wybranych wykonawców do złożenia ofert.
• Selekcja wykonawców – w przetargu nieograniczonym nie ma wstępnej selekcji; w ograniczonym zamawiający może ograniczyć liczbę wykonawców zapraszanych do składania ofert (minimum 5).
• Czas trwania – przetarg ograniczony trwa dłużej ze względu na dodatkowy etap kwalifikacji (30 dni na wnioski + 30 dni na oferty).
• Zastosowanie – przetarg ograniczony sprawdza się lepiej, gdy zamawiający chce ograniczyć liczbę ofert do oceny (np. przy skomplikowanych zamówieniach). Przetarg nieograniczony jest prostszy i szybszy.
• Przesłanki stosowania – oba tryby można stosować bez dodatkowych przesłanek. Zamawiający ma swobodę wyboru między nimi.

Przetarg ustny nieograniczony – czym się różni od przetargu w PZP

Przetarg ustny nieograniczony to pojęcie, które często bywa mylone z przetargiem nieograniczonym w rozumieniu PZP. W rzeczywistości to zupełnie inna instytucja prawna. Przetarg ustny nieograniczony dotyczy przede wszystkim sprzedaży lub dzierżawy nieruchomości publicznych i jest regulowany przez ustawę o gospodarce nieruchomościami (art. 38–41) oraz rozporządzenie Rady Ministrów w sprawie sposobu i trybu przeprowadzania przetargów.

Najważniejsze różnice między przetargiem ustnym nieograniczonym a przetargiem nieograniczonym PZP:

• Przedmiot – przetarg ustny nieograniczony dotyczy nieruchomości (sprzedaż, dzierżawa, najem); przetarg nieograniczony PZP dotyczy zamówień publicznych (dostaw, usług, robót budowlanych).
• Forma – przetarg ustny to licytacja (uczestnicy zgłaszają coraz wyższe postąpienia); przetarg nieograniczony PZP to składanie pisemnych ofert.
• Podstawa prawna – przetarg ustny nieograniczony opiera się na ustawie o gospodarce nieruchomościami, a nie na ustawie PZP.
• Kryterium wyboru – w przetargu ustnym wygrywa najwyższa cena; w przetargu nieograniczonym PZP stosuje się wielokryteriową ocenę ofert (cena, jakość, termin itp.).

Zalety i wyzwania przetargu nieograniczonego

Zalety

• Najszersza konkurencja – brak ograniczeń w dostępie oznacza potencjalnie więcej ofert, niższe ceny i wyższą jakość.
• Przejrzystość – pełna jawność procesu minimalizuje ryzyko nieprawidłowości.
• Prostota – jednoetapowa procedura jest łatwiejsza w przeprowadzeniu niż tryby wieloetapowe.
• Brak dodatkowych przesłanek – zamawiający może zastosować ten tryb w każdym przypadku zamówienia unijnego.
• Szybkość – brak etapu kwalifikacji pozwala skrócić czas postępowania w porównaniu do przetargu ograniczonego.

Wyzwania

• Duża liczba ofert – brak wstępnej selekcji może oznaczać konieczność oceny wielu ofert, co wydłuża postępowanie.
• Brak negocjacji – zamawiający nie może negocjować warunków z wykonawcami (w odróżnieniu od trybu negocjacji z ogłoszeniem).
• Wymagania wobec SWZ – konieczność bardzo precyzyjnego opisania przedmiotu zamówienia, bo nie ma możliwości doprecyzowania go w toku postępowania.
• Ograniczenie do procedury unijnej – od 2021 r. nie można stosować tego trybu do zamówień poniżej progów unijnych.

Przetargi nieograniczone w 2025 – statystyki

W 2025 roku ogłoszono łącznie 42 948 postępowań w trybie przetargu nieograniczonego.

Top 10 miast – przetargu nieograniczonego w 2025

Województwa – przetargu nieograniczonego w 2025

Kategorie przetargów – przetargu nieograniczonego w 2025

Najdroższe zamówienia – przetargu nieograniczonego w 2025

Rozkład wartości zamówień – przetargu nieograniczonego w 2025

Co to oznacza dla firm

Zmiana przepisów od 2021 r. ma istotne konsekwencje dla wykonawców uczestniczących w rynku zamówień publicznych:

1. Przetargi nieograniczone to duże zamówienia – skoro tryb ten dotyczy wyłącznie procedury unijnej, firmy startujące w przetargach nieograniczonych muszą być gotowe na realizację zamówień o znacznej wartości.
2. Elektronizacja – wszystkie oferty składane są wyłącznie w formie elektronicznej za pośrednictwem platformy e-Zamówienia. Firmy muszą posiadać kwalifikowany podpis elektroniczny.
3. JEDZ zamiast zaświadczeń – w procedurze unijnej wykonawcy składają Jednolity Europejski Dokument Zamówienia (JEDZ) jako wstępne potwierdzenie spełniania warunków.
4. Odwołania do KIO – w procedurze unijnej przysługuje pełne prawo do wnoszenia odwołań do Krajowej Izby Odwoławczej na każdą czynność zamawiającego.

Gdzie szukać przetargów nieograniczonych

Przetargi nieograniczone – jako postępowania unijne – publikowane są w Dzienniku Urzędowym UE (TED). Wygodnym sposobem na ich wyszukiwanie jest wyszukiwarka przetargów ZnajdzPrzetargi.pl, która agreguje ogłoszenia i pozwala filtrować je według branży, lokalizacji czy wartości. Dużą liczbę otwartych postępowań znajdziesz także w popularnych grupach zakupowych i branżach:

• Przetargi GDDKiA
• Przetargi PKP
• Przetargi Tauron
• Przetargi budowlane
• Przetargi IT
• Przetargi medyczne