Przegląd procedur przetargów publicznych w zamówieniach krajowych
Procedury krajowe zamówień publicznych.
Zamówienia publiczne poniżej progów unijnych w Polsce rządzą się dziś innymi zasadami niż jeszcze kilka lat temu. Po wejściu w życie nowej ustawy Prawo zamówień publicznych (Pzp) w 2021 roku zniknął podział na przetarg nieograniczony i ograniczony, a jego miejsce zajął tryb podstawowy oraz kilka trybów szczególnych. Poniżej krótki i praktyczny przegląd, jak faktycznie wygląda to w danych.
Dominacja trybu podstawowego
Zdecydowana większość zamówień krajowych realizowana jest w trybie podstawowym (art. 275 Pzp). Występuje on w trzech wariantach, z czego jeden wyraźnie dominuje:
- Tryb podstawowy bez negocjacji – 75%
(art. 275 pkt 1 Pzp)
Najczęściej stosowana procedura. Zamawiający publikuje ogłoszenie, wykonawcy składają oferty, a wybór następuje bez etapu negocjacji. Najprostszy i najszybszy tryb, szczególnie popularny w zamówieniach budowlanych i usługowych. - Tryb podstawowy z możliwością negocjacji – 15%
(art. 275 pkt 2 Pzp)
Procedura pozwala zamawiającemu przeprowadzić negocjacje, ale nie jest to obowiązkowe. Stosowana, gdy cena lub warunki zamówienia mogą wymagać doprecyzowania, ale bez pełnej procedury negocjacyjnej. - Tryb podstawowy z negocjacjami – 0,01%
(art. 275 pkt 3 Pzp)
Negocjacje są tu obowiązkowe, jednak w praktyce ten wariant jest niemal nieużywany. Wymaga więcej czasu i kompetencji po stronie zamawiającego.
Tryby niekonkurencyjne i szczególne
Choć rzadziej, w zamówieniach krajowych pojawiają się także inne procedury:
- Zamówienie z wolnej ręki – 7%
(art. 305 Pzp)
Zamówienie udzielane jednemu wykonawcy bez konkurencji. Stosowane w wyjątkowych sytuacjach (np. brak konkurencji, pilna potrzeba). - Negocjacje bez ogłoszenia – 0,01%
(art. 301 Pzp)
Tryb wyjątkowy, wykorzystywany bardzo sporadycznie. - Partnerstwo innowacyjne – 0,01%
(art. 297 Pzp)
Procedura przeznaczona do tworzenia innowacyjnych rozwiązań, praktycznie marginalna w zamówieniach krajowych.
Wnioski praktyczne dla wykonawców
- Tryb podstawowy to standard, który warto dobrze znać – szczególnie wariant bez negocjacji.
- Negocjacje w zamówieniach krajowych są rzadkością, mimo że ustawa je dopuszcza.
- Zamówienia z wolnej ręki stanowią zauważalną część rynku, ale są dostępne tylko w szczególnych przypadkach.
Podsumowanie:
Jeśli działasz na rynku zamówień krajowych, kluczowa jest biegłość w trybie podstawowym. Pozostałe procedury mają znaczenie uzupełniające i występują sporadycznie.