Partnerstwo innowacyjne - czym jest i kiedy się go stosuje

W latach 2021-2022 w Polsce przeprowadzono zaledwie 15 postępowań w trybie partnerstwa innowacyjnego, co stanowi mniej niż 0,01% wszystkich postępowań o udzielenie zamówienia publicznego. Mimo marginalnej liczby, łączna wartość tych zamówień przekroczyła 500 milionów złotych, podkreślając strategiczne znaczenie tego trybu dla rozwoju innowacyjnych rozwiązań w sektorze publicznym.

Kontekst rynkowy

Partnerstwo innowacyjne, wprowadzone do polskiego systemu zamówień publicznych w 2016 roku, jest najmłodszym i jednocześnie najbardziej zaawansowanym trybem udzielania zamówień. Jego znaczenie wynika z kilku kluczowych czynników:

1. Umożliwia zamawiającym pozyskiwanie innowacyjnych rozwiązań, które nie są dostępne na rynku.
2. Łączy w sobie etap badawczo-rozwojowy z komercjalizacją wyników.
3. Wspiera rozwój innowacyjności w gospodarce poprzez bezpośrednie finansowanie prac B+R.
4. Pozwala na długoterminową współpracę między sektorem publicznym a innowacyjnymi przedsiębiorstwami.

Zrozumienie specyfiki partnerstwa innowacyjnego jest kluczowe zarówno dla zamawiających poszukujących przełomowych rozwiązań, jak i dla firm inwestujących w badania i rozwój. Właściwe stosowanie tego trybu może prowadzić do powstania innowacji o znaczącym wpływie na funkcjonowanie sektora publicznego i całej gospodarki.

Analiza procedury partnerstwa innowacyjnego

Definicja i podstawy prawne

Partnerstwo innowacyjne to tryb udzielenia zamówienia, w którym zamawiający poszukuje innowacyjnych produktów, usług lub robót budowlanych niedostępnych na rynku oraz dokonuje ich zakupu. Podstawę prawną stanowi art. 297 ustawy Prawo zamówień publicznych z dnia 11 września 2019 r.

Kluczowe cechy partnerstwa innowacyjnego:

1. Dwuetapowość: Obejmuje etap badawczo-rozwojowy i etap zakupu rozwiązania.
2. Innowacyjność: Skupia się na tworzeniu rozwiązań niedostępnych na rynku.
3. Elastyczność: Możliwość dostosowania procesu do specyfiki projektu.
4. Długoterminowość: Pozwala na wieloletnią współpracę z wykonawcami.

Kiedy stosuje się partnerstwo innowacyjne?

1. Gdy potrzebne są innowacyjne rozwiązania niedostępne na rynku.
2. W sytuacjach wymagających znaczących nakładów na badania i rozwój.
3. Przy projektach o wysokim potencjale innowacyjnym i komercjalizacyjnym.
4. Gdy zamawiający chce połączyć etap B+R z zakupem finalnego produktu.

Przebieg procedury:

1. Ogłoszenie o zamówieniu: Publikacja w Biuletynie Zamówień Publicznych lub Dzienniku Urzędowym UE.
2. Składanie wniosków o dopuszczenie do udziału: Wykonawcy prezentują swoje kwalifikacje i potencjał innowacyjny.
3. Ocena wniosków i zaproszenie do składania ofert wstępnych.
4. Negocjacje: Ustalenie warunków umowy i zakresu prac B+R.
5. Etap badawczo-rozwojowy: Realizacja prac B+R, możliwe etapowe zmniejszanie liczby partnerów.
6. Zakup rozwiązania: Nabycie opracowanego produktu, usługi lub robót budowlanych.

Zalety partnerstwa innowacyjnego:

1. Stymulacja innowacyjności: Bezpośrednie finansowanie prac B+R przez sektor publiczny.
2. Elastyczność: Możliwość dostosowania procesu do specyfiki projektu innowacyjnego.
3. Efektywność: Połączenie etapu B+R z komercjalizacją w ramach jednego postępowania.
4. Długoterminowa współpraca: Budowanie trwałych relacji między sektorem publicznym a innowacyjnymi firmami.

Wyzwania:

1. Złożoność procedury: Wymaga wysokich kompetencji zarówno od zamawiającego, jak i wykonawców.
2. Ryzyko: Niepewność związana z procesem innowacyjnym i możliwość niepowodzenia projektu.
3. Wysokie koszty: Znaczące nakłady finansowe na etapie B+R.
4. Ograniczona konkurencja: Mniejsza liczba potencjalnych wykonawców ze względu na wymagania innowacyjności.

Najważniejsze wnioski

1. Partnerstwo innowacyjne, mimo marginalnego udziału w liczbie postępowań (mniej niż 0,01%), ma strategiczne znaczenie dla rozwoju innowacyjnych rozwiązań w sektorze publicznym.
2. Jest szczególnie przydatne w sytuacjach, gdy na rynku nie istnieją rozwiązania odpowiadające potrzebom zamawiającego.
3. Łączy w sobie elementy zamówienia publicznego i finansowania prac badawczo-rozwojowych.
4. Wymaga od zamawiających i wykonawców wysokich kompetencji w zakresie zarządzania innowacjami i projektami B+R.

Co to oznacza dla firm

Dla przedsiębiorstw uczestniczących w rynku zamówień publicznych, partnerstwo innowacyjne niesie szereg implikacji:

1. Konieczność rozwoju kompetencji w zakresie prowadzenia prac badawczo-rozwojowych.
2. Możliwość pozyskania finansowania na rozwój innowacyjnych rozwiązań z potencjałem komercjalizacji.
3. Szansa na nawiązanie długoterminowej współpracy z sektorem publicznym w obszarze innowacji.
4. Potrzeba budowania interdyscyplinarnych zespołów łączących kompetencje technologiczne, biznesowe i prawne.

Prognoza i rekomendacje

1. Oczekuje się stopniowego wzrostu liczby partnerstw innowacyjnych, szczególnie w sektorach o wysokim potencjale innowacyjnym.
2. Prawdopodobny jest rozwój specjalistycznych kompetencji w zakresie zarządzania partnerstwami innowacyjnymi zarówno po stronie zamawiających, jak i wykonawców.
3. Możliwe jest zwiększenie roli partnerstw innowacyjnych w strategiach rozwoju innowacyjności na poziomie krajowym i regionalnym.

Rekomendacje dla uczestników rynku:

1. Inwestowanie w rozwój kompetencji w zakresie zarządzania innowacjami i projektami B+R.
2. Budowanie partnerstw między firmami, instytucjami naukowymi i sektorem publicznym w celu zwiększenia potencjału innowacyjnego.
3. Aktywne monitorowanie planów i strategii innowacyjności instytucji publicznych w celu identyfikacji potencjalnych obszarów dla partnerstw innowacyjnych.
4. Rozwijanie umiejętności w zakresie komercjalizacji wyników prac B+R.

Podsumowując, partnerstwo innowacyjne stanowi zaawansowane narzędzie w systemie zamówień publicznych, oferujące unikalne możliwości dla rozwoju innowacyjnych rozwiązań. Dla firm inwestujących w badania i rozwój, ten tryb może stanowić atrakcyjną ścieżkę finansowania i komercjalizacji innowacji.